We verwachten dat leerlingen aan het eind van groep 8 op formeel niveau kunnen rekenen, oftewel: dat ze op een snelle en correcte manier kale sommen kunnen maken. Daarvoor moeten ze eerst een aantal deelvaardigheden beheersen, zoals symboliseren en structureren. We kunnen deze ontwikkeling laten zien aan de hand van het ijsbergmodel.

Veel problemen bij het formele rekenen kunnen we terugvoeren op een gebrekkig drijfvermogen van de ijsberg. Hiermee bedoel ik dat de deelvaardigheden waarop het formele rekenen berust, bij het kind onvoldoende ontwikkeld zijn. Dit ontstaat vaak als we kinderen te snel laten werken aan kale sommen op het topje van de berg. Met het gevaar dat getallen en getalsrelaties in het drijfvermogen niet voldoende inzichtelijk zijn gemaakt en onvoldoende zijn geautomatiseerd.

Daarom hebben we een rekenpilot rondom het onderdeel geldrekenen ontwikkeld. Daarmee proberen we na te gaan of er inderdaad gebreken zijn in het drijfvermogen van leerlingen. Als dat inderdaad het geval blijkt, proberen we te bepalen wat we eraan zouden kunnen doen.

Eerst analyseren we met behulp van quickscans op welke deelvaardigheden leerlingen uitvallen. De verkregen gegevens kleuren we in op een matrix. Dit is een didactisch schema dat in één oogopslag duidelijk maakt welke onderdelen niet voldoende geautomatiseerd zijn.

De volgende stap in de pilot is de aanpak van eventuele gebreken. Dit doen we in de vorm van een project en aan de hand van het onderdeel geldrekenen. De projectvorm maakt het mogelijk om de pilot naast de rekenmethode uit te voeren. We kiezen in de pilot voor geldrekenen omdat dit bruikbaar is in vele contexten, een grote maatschappelijke relevantie heeft en vaak een ondergeschoven kindje in de rekenmethode is.

Na de verzamel- en onderzoeksfase verdiepen we de didactiek van het geldrekenen en ontwerpen we samen met de leerkrachten lessen en lessenseries. Daarbij staan wij garant voor een goede begeleiding en het aanbieden van goede didactische hulpmiddelen. 

Het Geldproject is in november 2008 van start gegaan. Klik hier voor meer informatie.

Lees ook de column van Frans Moerlands over het Tasjesproject

Frans Moerlands is didactisch medewerker van de Stichting Speciaal Onderwijs Tilburg. Voor PARWO (PAssend Reken-WiskundeOnderwijs) werkt hij aan onderwijs dat 'past' bij speciale leerlingen.