Bij mijn werk met leerkrachten van de indianengemeenschappen in de Peruaanse Andes loop ik regelmatig tegen verrassende situaties aan. Deze keer waren de leerkrachten helemaal niet te spreken over de werkwijze van hun Nederlandse collega’s.

Laat ik eens wat leuke videofragmenten van Nederlandse leerkrachten vertonen, dacht ik. Dat levert vast stof tot discussie op.

Ik had beelden van een kleuterjuf die rondloopt terwijl de kinderen heerlijk in hoeken aan het werk zijn, een leerkracht die in groep 3 met de kinderen een context verkent, een leerkracht die in groep 4 met kinderen met rekenrekjes aan de slag is en een leerkracht van groep 8 die kinderen helpt bij een project over het milieu.

'Het lijkt helemaal niet op onderwijs'
'Dát is geen lesgeven,' zegt Rosa na het bekijken van de beelden. 'Moet je kijken, ze doen helemaal niks!'

Isabella voegt eraan toe: 'Die meester is alleen maar vragen aan het stellen. Zou hij zelf de antwoorden niet weten?'

'Ongelooflijk, die kleuterjuf loopt alleen maar wat rond met haar handen op haar rug. En de kinderen spelen maar wat. Dat is lekker makkelijk,' zegt Roberto verontwaardigd.

Lydia is zo mogelijk nóg kritischer: 'Nou zeg, die kinderen lopen in en uit in die
groep 8. Wie is er nou eigenlijk de baas in de klas?'

Alleen Julia reageert wat timide: 'Meester, het lijkt helemaal niet op onderwijs. Ik zie niemand iets uitleggen.'

Wat is onderwijs?
In Peru is het onderwijs heel traditioneel: de leerkracht is de hele dag aan het woord. De kinderen zitten strak in hun bankjes met het gezicht naar het bord en pennen alles over wat de leerkracht op het bord kalkt. Zo gaat het ook al bij de kleuters.

Taal, rekenen, geschiedenis, godsdienst … Er wordt de hele dag opgedreund en ingestampt. Het antwoord van de leerkracht is het enige goede antwoord. Bovendien krijgen de kinderen al van kleins af aan stapels huiswerk mee naar huis.

Dát is pas onderwijs. En dat vinden de ouders ook, dus niemand in Peru die zich aan ‘ander’ onderwijs waagt.

Leuker en zinvoller
'Maar zou het niet veel leuker en zinvoller zijn als de kinderen veel meer zélf mogen doen, als we onderwijs maken waar de kinderen buiten de klas wat aan hebben?'

probeer ik.

Het blijft heel lang doodstil …

'Meester, ik heb geen idee hoe ik dat zou moeten doen. Ik zie op uw video’s alleen maar kinderen spelen, niet leren,' zegt Atilio. 'Wilt u mij dan helpen en vooral ook aan de ouders uitleggen dat dat kennelijk ook onderwijs is?'

Ik prijs hem om zijn houding en eerlijkheid.

'En zou ik de video’s dan nog een keertje mogen zien, alstublieft?'

  Peruaans fotoalbum. Nieuwe foto's van Ortwins werk 

Ortwin Hutten is pabo-docent en werkt in Peru voor de Stichting HoPe (Holanda-Peru). Hutten is bezig met een omvangrijk programma voor onderwijsverbetering, met name in indianengehuchten op soms wel 4300 meter hoogte. 
Ortwin schrijft regelmatig over zijn ervaringen met leerkrachten en kinderen tijdens de reken-wiskundelessen.