Bij mijn werk met leerkrachten van de indianengemeenschappen in de Peruaanse Andes probeer ik samen aan oplossingen van zowel kleine als grotere rekenproblemen te werken. Deze keer zat een leerkracht van groep 4 met de handen in het haar.

‘In mijn groep kunnen de kinderen niet eens optellen,’ zegt Jocelyn tijdens de zaterdagse cursus. ‘Zelfs sommetjes als 9 + 4 kunnen ze niet, laat staan iets als 33 + 44. Terwijl ik ze het steeds netjes onder elkaar laat schrijven en zeg dat ze van rechts naar links moeten werken.’

De cijferende aanpak
Het is me meteen duidelijk: zoals alle leerkrachten in Peru start Jocelyn het optellen direct via de cijferende aanpak. Ik besluit haar op te zoeken in haar dorpje op
3800 meter hoogte om zelf eens te kijken hoe haar kinderen rekenen. Het kost me in de terreinauto 2 uur om er te komen.

In haar rekenles zie ik dat de kinderen totaal geen idee hebben van waar ze mee bezig zijn. De cijfers lijken onduidelijke symbolen voor hen. Jocelyn werkt niet met concreet materiaal, maar praat alleen maar over tientallen en eenheden, oftewel de chunkakuna en de sapankuna in het Quechua.

Reepjes en snippers papier
Als ik Jocelyn voorstel samen een reeks lessen op te zetten waarin de kinderen wél met concreet materiaal kunnen werken, kijkt ze enthousiast. We werken een middag stug door en hebben dan een bescheiden reddingsplan klaar: op aangeven van Jocelyn worden de chunkakuna via reepjes papier voorgesteld, de sapankuna via snippers. Tien snippers zijn even groot als een reep. Bekijk de foto's

Enkele weken later kom ik opnieuw op bezoek. Ik zie een totaal andere rekenles: de kinderen zijn in groepjes aan de slag, ze werken met de reepjes en snippers papier, ze lijken te snappen wat ze doen en hebben lol in het optellen. Jocelyn zet wat sommetjes op het bord, de kinderen plakken glunderend de papiertjes op de goede plek en geven het goede antwoord.

‘Morgen gaan we een markt naspelen’
‘Kijk eens,’ zegt Jocelyn. Aan de wand hangen een paar grote vellen papier. Met kale optelsommen. ‘Die hebben ze zélf opgelost. Ze maken geen fouten meer!’ roept ze trots. ‘En morgen gaan we een markt naspelen. Ik ga geld maken, briefjes van tien en muntjes van één. Net echt!’

  Peruaans fotoalbum. Nieuwe foto's van Ortwins werk 

Ortwin Hutten is pabo-docent en werkt in Peru voor de Stichting HoPe (Holanda-Peru). Hutten is bezig met een omvangrijk programma voor onderwijsverbetering, met name in indianengehuchten op soms wel 4300 meter hoogte. 
Ortwin schrijft regelmatig over zijn ervaringen met leerkrachten en kinderen tijdens de reken-wiskundelessen.