Tafels: ervaren van vaste groepen (groep 4)

Lesdoel

De leerlingen hebben inzicht in en begrip van het eigene van de tafels van vermenigvuldiging.

Voorbereiding
Verzamel een paar voorbeelden van vaste groepen, bijvoorbeeld :

• een doosje kleurpotloden
• een doosje krijtjes
• een doosje nietjes 
• een pak kopieerpapier, enzovoort.

Introductie
Verdeel de klas in groepen van 4 à 5 leerlingen. Laat voorbeelden van een vaste groep zien. Hoe groot is elke groep?
Bijvoorbeeld: er zitten 12 kleurpotloden in één doosje, er zitten 10 krijtjes in één doosje, er zitten 1000 nietjes in één doosje, er zitten 500 vellen papier in één pak. 

Wat is het totale aantal bij 5 doosjes kleurpotloden, bij 7 doosjes krijt, bij 3 doosjes nietjes, bij 4 pakken kopieerpapier?

Hoe berekenen de leerlingen het totale aantal? Bijvoorbeeld: 12 + 12 + 12 + 12 + 12 wordt 5 x 12. Waarom 5 keer? Leg steeds de nadruk op twee vragen: wat is de vaste groep en hoeveel keer komt de vaste groep voor?

Activiteiten
Laat vervolgens elke groep de school in en/of de klas rond gaan. De opdracht voor elke groep luidt: ontdek vaste groepen en maak daar een tekening van. Hoeveel keer komt een vaste groep voor? 

Voorbeelden van vaste groepen:

• Elke tafel heeft 4 poten; er staan 25 tafels in de klas.
• In elk raam van de klas zitten 8 ruiten; er zitten 6 ramen in onze klas.
• In elke kast zitten 2 deuren; in onze klas staan 4 kasten.
• In elke lamp zitten 3 tl-buizen; in onze klas hangen 8 lampen.
• Op onze school heeft elke deur van een lokaal 2 ruitjes; er zijn 8 lokalen.
• Elk lokaal heeft 2 rijdende kapstokken.
• In onze gymzaal hangen 4 haken met elk 8 hoepels.

Elke groep plakt zijn vondsten op een groot vel. De leerlingen van de groep geven daarbij aan wat de vaste groep is en hoe vaak de vaste groep voorkomt. Ook noteren ze de berekening van het totale aantal, zowel de duurzame optelling (4 + 4 + enz.) als de vermenigvuldiging. De leerlingen genieten van grote getallen, zoals 12 pakken kopieerpapier: 12 x 500 = 6000!

Afsluiting

Bespreek de resultaten na. Geef elke groep voor de volgende les de opdracht om buiten de school vaste groepen te tekenen. De groepen noteren hoe vaak de vaste groepen voorkomen.

Verdeel de rollen voor de plekken waar leerlingen naar vaste groepen kunnen zoeken:

• thuis (behalve in de keuken)
• in de keuken
• op straat
• in de supermarkt
• op het sportveld, enzovoort.

In de volgende les worden de vondsten geordend, opgeplakt en besproken. Al snel zal blijken dat dat de wereld opgebouwd is uit vaste groepen.

Laat de leerlingen het maar ervaren!